
ESPE ÖLÇÜMÜ
ESPE ölçümü
ESPE, İngilizce “Electro-Sensitive Protective Equipment” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesiyle, elektronik duyarlı koruyucu ekipman anlamına gelir.
Makinelerde alınması gereken önlemlerle insan ve makine emniyeti için bir takım gereklilikler belirlenmiştir. Bu gereklilikler ISO 13855 standardında tanımlanmıştır ve makinenin tehlike noktasına ulaşılmadan önce emniyetli duruma getirilmesini sağlar. Emniyet mesafesi, vücudun herhangi bir kısmı tehlike noktasına ulaşmadan önce her türlü tehlikeli hareketin durabileceği şekilde seçilmelidir. ISO 13855 standardı makine gücwnliği alanında çok önemli bir uluslararası standarttır.
ESPE ölçüm testi makine tasarımı, kurulumu ve bakımı için önemli bir işlemdir. Özellikle bu testlerin yapılmasını zorunlu kılan İş Ekipmanı Kullanımı Yönetmeliği ve Makine Emniyet Yönetmeliğidir. EN ISO 13855 kapsamında yer alan ışık bariyerleri, lazer tarayıcılar, tek ışınlı ışık sensörleri, basınç paspasları ve kilitler gibi emniyet cihazları bu standart kapsamında yer alır.
EN ISO 13855 Makine emniyeti - İnsan vücudunun yaklaşma hızına göre tedbirlerin yerleştirilmesi standardı, tedbirlerin pozisyonunu ve insanların yaklaşma hızını tanımlamaktadır. Her iki parametre de, emniyet önlemlerini tasarlarken ve uygun sensör teknolojisini seçerken göz önünde bulundurulmalıdır. Yaklaşmanın yönüne ve türüne göre farklı hızlar ve boyutlar tanımlanmıştır. Yani insanlar tehlikeli bir bölgeye her zaman aynı şekilde ve aynı hızda yaklaşmaz. El, kol ya da vücudun farklı bir kısmı için önden, üstten ya da yandan yaklaşma farklı riskler oluşturur. Bu yüzden standartta yaklaşma şekline göre farklı varsayımlar kullanılır. Burada dolaylı yaklaşmadan dolayı koruma önlemlerinin devre dışı olma ve aşma ölçümü gibi diğer hususlar da dikkate alınmaktadır
ESPE ÖLÇÜMÜ NEDİR?
ESPE ölçümü, bu elektronik güvenlik sistemlerinin doğru çalışıp çalışmadığını, doğru mesafede yerleştirilip yerleştirilmediğini kontrol etmek amaçlı ve ISO 13855 standardına uygunluğunun sahada doğrulanmasıdır.
Bu ölçüm, özellikle EN ISO 13855 standardına dayanır. Bu standart, insanın yaklaşma hızına göre koruma cihazlarının ne kadar uzakta konumlanması gerektiğini tanımlar.
ESPE Ölçüm Raporu Neleri İçerir?
Genellikle;
Makine bilgileri
Kullanılan koruyucu ekipman tipi
Ölçüm tarihleri ve ortam koşulları
Durdurma süresi sonuçları
Güvenlik mesafesi hesaplamaları
Standart referansları (EN ISO 13855)
ESPE
ESPE ÖLÇÜMÜNÜN AMACI
Operatörün güvenliğini garanti altına almak
Makine üreticisinin standartlara uyumunu denetlemek
CE belgelendirmesi sürecinde uygunluk raporu oluşturmak
Periyodik bakım sırasında sistemin güvenlik performansını doğrulamak
ESPE sistemlerine örnekler:
Güvenlik kameraları veya sensör bariyerleri
Işık perdeleri
Basınca duyarlı paspaslar
Lazer tarayıcılar
Bu cihazlar, bir kişi tehlikeli bölgeye yaklaştığında makinenin otomatik olarak durmasını sağlar.
DİKKAT
ESPE ölçümü, yalnızca bir prosedür değil, iş güvenliğinin bir parçasıdır.
Doğru yapılan ölçümler, makinelerin hem verimli hem de güvenli çalışmasını sağlar.
İş kazalarının önelnmesinde kritik öneme sahiptir.
Hesaplamanın genel formülü;
S=(K×T)+CS = (K \times T) + CS=(K×T)+C
S = Güvenlik mesafesi (mm)
K = İnsan vücudu kısmının yaklaşma hızı (mm/s)
T = Makinenin durma süresi (s)
C = Ek güvenlik mesafesi (örneğin, elin ışık perdesine girdiği anda mesafesi)
Makinenin duruş süresinin tespiti için, EN ISO 13855 kapsamındaki makinelerin hareket eden parçalarına erişimi önlemek İş Ekipmanı Kullanımı Direktifi gerekliliklerini karşılayan emniyet cihazlarının konum hesaplama ve doğrulama işlemlerini ve raporlamasını TSİ Belgelendirme olarak; sizler için sahada gerçekleştiriyoruz.
EN ISO 13855:2024
ISO 13855:2024 standardı genel olarak yeni bir yaklıaşımdan çok içeride yer alan ifader daha fazla netleştirilmiştir. Örneğin;
ISO 13855:2010 da el kol vücut yaklaşımı var iken 2024 regülasyonuyla beraber yaklaşma türü;
El / parmak
El + kol
Kol + omuz
Tüm vücut şeklinde daha net biçimde ifade ediliyor.
Ayrıca
2010 versiyonunda önden üstten yaklaşma alanları ifade edilirken 2024 regülasyonunda yaklaşma yönü;
Önden
Yandan
Üzerinden
Çevresinden dolanma ihtimalleri olarak ifade edilmektedir.
Ek olarak
C Tanımı Genişletildi
2010 versiyonunda C değeri genellikle sabit kullanılırken 2024 regülasyonunda;
C değeri sabt değil duruma bağlı olarak değişecek bir sayı olarak ifade ediliyor.
C ( İlave mesafe) değişkenlik durumu;
Algulama çözünürlüğü,
Vücut ( parçasının )erişim şekli
Montaj toleransları vs gibi.
Yukarıda bahsedilenler yalnızca birkaç örnektir.

